Je hebt een zak bollen liggen en het is augustus. De zomer voelt nog volop aanwezig, maar voor een aantal soorten is dit niet het moment om te wachten: herfsttijloos en sneeuwklokjes moeten nu de grond in, anders mis je het plantmoment volledig. Niet over een week, maar deze week. Welke bollen er als eerste aan de beurt zijn, hoe diep ze moeten en wat je rustig kunt bewaren tot later, lees je hieronder.
Waarom augustus het startschot is, niet het wachtsein
De bodemtemperatuur stuurt alles. In augustus koelt de grond na de zomerse hitte langzaam af naar een temperatuur waarbij bollen hun wortels beginnen te ontwikkelen. Dat proces heeft tijd nodig. Bollen die vroeg de grond in gaan, hebben meer weken om te wortelen voor de eerste vorst valt. En dat verschil merk je in het voorjaar: stevigere bloemen, eerder in het seizoen, beter bestand tegen een late nachtvorst in april.
De misvatting dat bollen planten een typisch oktober- of november-klusje is, klopt voor tulpen, maar zeker niet voor alle soorten. Voor een deel van je aankopen is wachten gewoon een fout.
De urgentielijst: wat nu écht de grond in moet
Drie soorten dulden geen uitstel. Dit zijn de bollen die je in augustus plant, zonder discussie:
- Herfsttijloos (Colchicum): plant deze in augustus, bij voorkeur voor half augustus. Herfsttijloos bloeit al in september, soms zelfs zonder grond, als je hem op een vensterbank legt. De bol moet de bodem in voordat hij spontaan begint te bloeien, anders mist hij zijn kans.
- Sneeuwklokjes (Galanthus): het beste resultaat krijg je met sneeuwklokjes die je plant als ze nog in de rustperiode zitten, zo in augustus. Kant-en-klare sneeuwklokjes koop je ook vaak als ‘in the green’, maar losse bollen wil je zo snel mogelijk planten.
- Kleine krokussen (Crocus tommasinianus en soortgelijken): deze vroege krokussen doen het best als ze vroeg de grond in gaan, zodat ze voor de winter goed wortelen. Plant ze in augustus of begin september, niet later.
Narcissen en muscari kunnen nog even wachten, tulpen zijn pas aan de beurt in oktober en november. Daar kom je verder in dit artikel op terug.
Plantdiepte en afstand per bolsoort
Een veelgemaakte fout is te ondiep planten. Bollen die te hoog zitten vriezen eerder kapot en bloeien minder goed. De vuistregel is: plant op een diepte van twee tot drie keer de hoogte van de bol zelf. Maar concreter is een overzicht per soort:
| Bolsoort | Plantdiepte (cm) | Onderlinge afstand (cm) | Plantperiode |
|---|---|---|---|
| Herfsttijloos (Colchicum) | 10 tot 15 | 15 tot 20 | Augustus |
| Sneeuwklokje (Galanthus) | 5 tot 8 | 5 tot 10 | Augustus tot september |
| Krokus | 7 tot 10 | 5 tot 8 | Augustus tot oktober |
| Muscari | 5 tot 8 | 5 tot 8 | September tot oktober |
| Narcis | 10 tot 15 | 10 tot 15 | September tot november |
| Tulp | 15 tot 20 | 10 tot 15 | Oktober tot december |
Bodemvoorbereiding in drie handelingen
Je hoeft geen tuinman te zijn om dit goed te doen, maar drie stappen maken echt het verschil:
Stap 1: doorsteken op plantdiepte. Gebruik een prikker, een bol-planttrekker of een schop. Spit de bodem los op de juiste diepte, zodat de bol niet op een harde ondergrond rust. Een bol die op dicht samengeperste grond staat, raakt beschadigd en rot sneller.
Stap 2: zand bijmengen bij kleigrond. Heb je zware klei in de tuin, zoals in grote delen van Zeeland, de Flevopolder of West-Friesland? Meng dan per plantgat een hand grof zand door de aarde. Dat verbetert de doorlatendheid direct rondom de bol.
Stap 3: geen verse mest. Dit is een punt dat wij bij Gelukt.nl niet genoeg kunnen benadrukken. Verse mest trekt schimmels en vraatvijanden aan en verbrandt de wortels van jonge bollen. Gebruik desnoods een laagje rijpe compost bovenop, maar direct contact met de bol? Vermijden.
Het drainageprobleem herkennen voor je plant
Stilstaand water is de grootste bollenmoord. Voor je ook maar een spade in de grond steekt, doe je de watertest: giet een emmer water op de plek waar je wilt planten en kijk hoelang het duurt voordat het weggezakt is. Duurt het langer dan vijf minuten voordat de plas weg is? Dan heb je een drainageprobleem, en zullen je bollen vroeg of laat verrotten.
Oplossingen zijn: een verhoogd bed aanleggen, een grindlaag onder de bollen leggen, of kiezen voor een plek die wel goed afwatert. Planten in potten is in dit geval ook een prima alternatief.
Bollen in potten: wat werkt in augustus
Heb je een balkon of terras, of gewoon slechte grond? Potten zijn geen noodoplossing, ze zijn prima. Sneeuwklokjes, krokussen en herfsttijloos doen het goed in containers, mits je een aantal dingen goed regelt. Gebruik een substraat van drie delen potgrond op één deel perliet of grof zand. Dat droogt niet te snel uit, maar houdt ook geen water vast.
Vorst in november en december is het grootste risico voor potbollen. Een pot heeft minder isolatie dan grond. Zet de potten op een beschutte plek naast een muur, wikkel ze eventueel in jute of isolatiemat zodra er nachtvorst op komst is. Je hoeft er nu, in augustus, nog niet aan te denken, maar houd het in je achterhoofd voor later.
Weekplanning augustus tot november
Om het overzicht te houden, hier een grove planning voor de rest van het plantseizoen:
- Augustus (nu): herfsttijloos, sneeuwklokjes en vroege krokussen planten.
- September: muscari, narcissen en de rest van de krokussen de grond in.
- Oktober: vroege tulpensoorten kunnen nu al, net als alliums en scilla.
- November: de laatste tulpen planten. Eigenlijk werkt dit prima, zolang de grond nog niet bevroren is.
Ben je van plan om pas in oktober te beginnen? Dan heb je nu al een achterstand voor de urgente soorten. Zorg dat die er in augustus in zitten.
Hoe je bollen goed bewaart tot het planten
Heb je bollen gekocht maar plant je ze pas over een paar weken? Dan is de bewaring cruciaal. De grootste fout die mensen maken is de bollen wegstoppen in een plastic zak of afgesloten doos. Bollen ademen en hebben luchtcirculatie nodig.
Leg ze in een papieren zak, een kistje met gaas of gewoon open in een kratje. Bewaar ze op een koele, droge plek, zoals een garage of schuur. Temperaturen rond de 15 tot 18 graden Celsius zijn ideaal. Warmer dan 20 graden versnelt de uitdroging. Controleer ze elke paar dagen: een zachte of schimmelende bol gooi je direct weg, voordat de besmetting zich verspreidt naar de rest.
Herfsttijloos, sneeuwklokjes en vroege krokussen dulden geen uitstel meer in augustus. Haal die bollen vandaag uit de zak en plant ze op de juiste diepte. De rest bewaar je droog en koel tot september of oktober. Wij van Gelukt.nl raden aan om per soort even het plantschema te checken voordat je begint: een paar minuten voorbereiding scheelt een seizoen vol teleurstelling.
